با برجام یا بی برجام؛ دیگر اقتصاد و قدرت درون‌زا نهادینه شده است

به گزارش نگاه نو، در جامعه شناسی و اقتصاد شاخصی وجود دارد که بخاطر شباهت آن به حرف انگلیسی J به منحنی جِی یا دیویس مشهور شده است. این منحنی نمایانگر  میزان ارضای نیازهای واقعی در مقایسه با میزان ارضای نیازهای مورد انتظار است.

یعنی چنانچه منحنی مطالبات و نیازهای اقتصادی مردم از حاکمیت، صعودی باشد اما منحنی پاسخ به نیازها و مطالبات ناگهان متوقف یا کاهشی شود، فاصله‌‌ خطرناک بین دو منحنی منجر به افزایش و انباشت مطالبات ارضاء نشده خواهد شد و اینجاست که حس محرومیت نسبی نیز افزایش یافته و جامعه در آستانه انفجار اجتماعی و اعتراض قرار می گیرد‌.

آنچه که هدف و مراد دشمنان ملت ایران از تحریم های ظالمانه بوده است، از یک سو افزایش سطح توقعات و دامن زدن به مطالبات اقتصادی و معیشتی بوده و از طرفی شرطی سازی اقتصاد به مذاکرات و برجام بوده است.

شرطی سازی اقتصاد به مذاکرات و برجام هم عامل بیرونی و هم عامل داخلی داشته است. عامل بیرونی بر اساس دشمنی و نقشه‌ها و طراحی‌های براندازانه اقدام طبیعی خود را انجام داده است اما عامل داخلی یعنی برخی دولت‌های گذشته، با ادبیات انتخاباتی و نیم نگاه به صندوق رای، اقدام به بزرگنمایی مذاکرات و نتایج حاصل از آن نمودند تا با هم توافقی در جامعه موج آفرینی و جریان سازی نموده و با سوار شدن بر امواج احساسی و غلو شده، بتوانند ادبیات انتخاباتی مطلوب را تولید نموده و بر رقبا غلبه نمایند.

مسیری که پیموده شد قطعا در موفقت پیشین عامل خارجی در پیشبرد اهدافش در شرطی سازی اقتصاد به برجام تاثیر داشته است و کار تا جایی پیشرفت که نوسان قیمت دلار و اثرات مخرب آن بر اقتصاد با یک عطسه رئیس جمهور آمریکا صورت می پذیرفت. اما تجربه دولت و ملت ایران و اتفاقات اخیر در صحنه بین الملل خصوصاً موضوع جنگ اوکراین و دنباله روی اروپا از آمریکا، باعث دگرگونی شرایط و عدم کارایی راهبردها و تاکتیک های سابق شده است.

اقتصاد ایران دوران اوج تحریم ها و فشار را پشت سر گذاشته است. ملت ایران قله فشار را رد کرده است. دولت دیگر نگاه ملتمسانه به مذاکرات و غرب نداشته و اتحادها و روابط مستحکم با شرق و همسایگان در دستور کار قرار گرفته است.

دیگر آب خوردن کسی به برجام مرتبط نیست. دیگر کسی مصاحبه نمی کند که هر روز تاخیر در امضای برجام مساوی است با چند میلیون دلار خسارت. امروز اقتصاد درون زا راه خود را طی می کند. دلالان و سودجویان بازار، نهایت تلاش و همتشان را برای ایجاد موج در بازار، اثر و بی نتیجه می بینند.

دولت و ملت ما راه خود را طی می کنند و عجله ای برای امضای برجام ندارند. هیچ کاری معطل برجام نشده است. وزیر امور خارجه ما دیگر وزیر امور برجام نیست.

امروز می توان گفت با برجام یا بی برجام دیگر اقتصاد و قدرت در جمهوری اسلامی ایران درون‌زا و نهادینه شده است.

دکتر محمدعلی صنوبری

سردبیر نگاه نو