اهمیت برگزاری دور جدید نشست روند صلح آستانه

به گزارش نگاه نو، مذاکرات آستانه از بهمن سال ۱۳۹۵ و با ابتکار عمل جمهوری اسلامی ایران و روسیه و همراهی ترکیه، به‌منظور حل ‌و فصل منازعات سوریه و پایان بخشیدن به شش سال کشتار و آوارگی و ویرانی در این کشور آغاز و آتش‌بس فراگیری که از ۱۰ دی سال ۱۳۹۵ (۳۰ دسامبر ۲۰۱۶) با توافق میان دولت سوریه و گروهی از مخالفان مسلح برقرار شد.

این اقدام مقدمه‌ای برای آغاز مذاکرات آستانه بود که طی آن، برای نخستین بار نمایندگان دولت سوریه با نمایندگانی از گروه‌های مخالف مسلح به‌ طور مستقیم رایزنی کردند.

اولین اجلاس با حضور رؤسای جمهور ایران، روسیه و ترکیه، نمایندگان دولت بشار اسد و مخالفین سوری و رئیس‌جمهور وقت قزاقستان در ماه بهمن ماه سال ۱۳۹۵ در پایتخت قزاقستان شهر آستانه برگزار شد. به همین جهت این ابتکار به «روند آستانه» معروف شد.

مذاکرات صلح سوریه در آستانه، به‌ موازات مذاکرات صلح سوریه در ژنو که تحت میانجیگری سازمان ملل متحد برگزار می‌شد، پیگیری شده است. در ژنو مسائلی همچون شکل آینده حکومت سوریه، انتخابات، قانون اساسی و مبارزه با تروریسم در سوریه مورد مذاکره قرار ‌گرفته بود.

از ابتدای مذاکرات محور آستانه، به‌ویژه نشست‌های آغازین آن، بسیاری آن را بی‌فایده و بی‌نتیجه می‌دانستند. این نگرش بدبینانه‌ای بود که واقعیت‌های عینی صحنه را نادیده می‌گرفتند. واقعیاتی همچون طراحی و اجرای این ایده که ابتکار دیپلماسی منطقه‌ای، با وجود تمام تفاوت دیدگاه‌ها و اختلاف منافع، در بدترین و تیره‌ترین اوضاع ممکن، باز هم چراغ مذاکره را روشن نگه‌داشته است. اثبات این حقیقت که کشورهای منطقه می‌توانند خارج از چارچوب‌هایی کاملا غربی همچون سازمان ملل، ژنو یا گفتگوهای موسوم به دوستان سوریه در لندن و دوحه که سایه دیدگاه‌های یکجانبه گرایانه آمریکا در آنها وجود دارد، در یک کشور بی‌طرف گرد هم‌آیند.

امروز می‌توان گفت تحرکات بین‌المللی برای حل بحران سوریه، مستقیم یا غیرمستقیم از روند نشست‌های آستانه تأثیر مثبت گرفته و حتی برخی از مفاد مصوبات شورای امنیت، پیشتر و در فرآیند آستانه مورد هماهنگی سه کشور ضامن، واقع‌ شده است.

اما دور جدید مذاکرات صلح از این‌ جهت دارای اهمیت است که روسیه به‌ عنوان یکی از بازیگران اصلی در میدان سوریه اکنون درگیر بحران اوکراین است و طبعاً این بحران از تمرکز کرملین به سوریه خواهد کاست.

این کاهش تمرکز تا حد زیادی فضای امنیتی سوریه را در اختیار ایران به‌ عنوان دیگر بازیگر مؤثر در روند ثبات می‌گذارد. افزون بر اینکه حمایت رژیم صهیونیستی از اوکراین، سبب برهم خوردن روابط میان روسیه و رژیم صهیونیستی شده است که نمونه‌هایی از آن وجود دارد.