دیپلماسی نمایشی واشنگتن؛ ادعای مذاکره با در دست داشتن ماشه تهدید

در حالی که مقامات آمریکایی از "فرصت دادن به دیپلماسی" سخن می‌گویند، گزارش‌ها از افزایش حضور نظامی ایالات متحده در منطقه، استقرار ناوهای هواپیمابر و آماده‌باش بمب‌افکن‌های راهبردی حکایت دارد؛ اقدامی که از نگاه ناظران، بیانگر تداوم راهبرد فشار و تهدید همزمان با مذاکره است.

به گزارش نگاه نو به نقل از الاخبار، همزمان با برگزاری مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در مسقط، شواهد میدانی و تحرکات نظامی واشنگتن در منطقه نشان می‌دهد که کاخ سفید مسیر دیپلماسی را نه به‌عنوان راه‌حل، بلکه به‌مثابه ابزاری برای خرید زمان و آماده‌سازی سناریوی تقابل نظامی دنبال می‌کند.

رسانه‌های غربی نیز به این رویکرد دوگانه اذعان کرده‌اند. در همین زمینه روزنامه “واشنگتن‌پست” مذاکرات مسقط را “نمایشی سیاسی” توصیف و خاطرنشان کرده که صحنه واقعی تحولات، نه پشت میز مذاکره، بلکه بر عرشه ناوهای جنگی آمریکا رقم می‌خورد.

به اعتقاد تحلیلگران، واشنگتن از این وقفه دیپلماتیک برای تقویت آرایش نظامی خود و افزایش قدرت بازدارندگی ادعایی بهره می‌برد. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران ضمن استقبال از مسیر گفت‌وگو، بارها اعلام کرده که مذاکره را جایگزین آمادگی دفاعی نمی‌داند.

تهران تأکید دارد هرگونه تهدید یا اقدام ماجراجویانه با پاسخ قاطع و متناسب روبه‌رو خواهد شد و نیروهای مسلح کشور برای تمامی سناریوها آمادگی کامل دارند و خود را برای وضعیتی آماده می‌کنند که در آن حملات آمریکا از ناوهای هواپیمابر—از جمله ناو “آبراهام لینکلن”—و نیز بمب‌افکن‌های راهبردی مستقر در خاک آمریکا، اروپا یا پایگاه‌های زمینی در کشورهای متحد انجام شود.

در سوی دیگر، مقامات نظامی ایران از تغییر دکترین دفاعی به سمت رویکردی فعال و مبتنی بر بازدارندگی مؤثر خبر داده و اعلام کرده‌اند که توان پاسخ‌گویی تهران صرفا محدود به یک جبهه یا یک سطح از درگیری نخواهد بود و فعال شدن ظرفیت‌های منطقه‌ای، توان موشکی و پهپادی و همچنین قابلیت‌های سایبری، بخشی از این معادله بازدارنده عنوان شده است.

چونانکه سرلشکر سید عبدالرحیم موسوی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران، چهارشنبه گذشته در جریان بازدید از یک پایگاه موشکی سپاه پاسداران، اعلام کرد “ما برای هر اقدام دشمنان آماده‌ایم .. پس از جنگ ۱۲ روزه، دکترین نظامی خود را از دفاعی به تهاجمی تغییر داده و بر جنگ نامتقارن و پاسخ کوبنده به دشمنان تمرکز کرده‌ایم”.

“اگرچه تهران به پیشرفت‌های فناورانه آمریکا در حوزه تسلیحات مافوق‌صوت و جنگ الکترونیک، توجه دارد، اما تأکید می‌کند که با تقویت و پراکنده‌سازی زیرساخت‌های حیاتی، ایجاد سامانه‌های فرماندهی جایگزین و توسعه تأسیسات زیرزمینی گسترده، خود را برای تحمل ضربات اولیه و حفظ توان لازم برای انجام حملات متقابل آماده کرده است”.

از همین روست که روزنامه “نیویورک تایمز” در گزارشی آورده است که “ایران از تجربه طولانی در مذاکرات برخوردار است و نظامی که احساس تهدید شدید می‌کند، کمتر تمایل دارد حملات متقابل خود را مهار کند؛ موضوعی که باعث شده متحدان آمریکا در خلیج فارس بیش از پیش به دنبال راه‌حل دیپلماتیک باشند”.

ناظران منطقه‌ای معتقدند آمریکا در شرایطی از گزینه نظامی سخن می‌گوید که تجربه‌های پرهزینه این کشور در عراق و افغانستان، توان و تمایل واشنگتن برای ورود به یک جنگ جدید و پرهزینه در غرب آسیا را با تردیدهای جدی مواجه کرده است. از این منظر، تهدید نظامی بیش از آنکه یک گزینه عملیاتی باشد، ابزاری برای امتیازگیری در میز مذاکره تلقی می‌شود.

با این حال، تحلیلگران هشدار می‌دهند که تداوم این بازی دوگانه از سوی واشنگتن می‌تواند به محاسبه‌ای غلط و افزایش تنش‌های غیرقابل‌کنترل منجر شود؛ مسیری که مسئولیت پیامدهای آن متوجه طرفی خواهد بود که همزمان با ادعای مذاکره، ماشه تهدید را نیز در دست گرفته است.