تل آویو در آسیای مرکزی بدنبال چیست؟

در میانه تشدید تنش‌ها در غرب آسیا، یک هیئت اسرائیلی به جمهوری آذربایجان و قزاقستان سفر می‌کند. براساس گزارش‌ها، سفر «گدعون ساعر» وزیر امور خارجه رژیم صهیونیستی شامل باکو و آستانه می‌شود و طبق گزارش رسانه‌های آذربایجانی هدف آن «توسعه روابط سیاسی و اقتصادی دوجانبه» است. رسانه خبری «آذربایجان۲۴» هم در این ارتباط نوشت: «در طول این سفر، تعدادی رویداد رسمی و همچنین تماس با مقامات دولتی و اعضای جامعه به ویژه، ملاقات با نمایندگان جوامع یهودی برنامه‌ریزی شده است.»

با این حال با توجه به تشدید تنش‌ها در منطقه، سفر هیئت صهیونیستی به باکو و آستانه از نظر ابعاد اقتصادی در کنار ابعاد سیاسی وا منیتی قابل توجه به نظر می‌رسد.

تقلای عادی سازی از کانال تجاری و اقتصادی

سفر وزیرخارجه رژیم صهیونیستی به قزاقستان در حالی انجام می‌شود که این کشور به پیمان ابراهیم پیوسته است. صهیونیست‌ها تلاش زیادی برای گسترش نفوذ خود در آسیای مرکزی دنبال می‌کنند و اکنون به نظر می‌رسد که تلاش صهیونیست‌ها نفوذ به آسیای مرکزی از طریق کانال‌های تجاری و اقتصادی است.ترکیب هیئت صهیونیستی در سفر به جمهوری آذربایجان و قزاقستان نیز تلاش برای نفوذ اقتصادی تل آویو در آسیای مرکزی را نشان می‌دهد، چون بر مبنای گزارش‌ها گدعون ساعر را یک هیات نمایندگی تجاری و اقتصادی متشکل از بیش از ۴۰ تاجر و نمایندگان سازمان‌های اسرائیل همراهی می‌کند. گفته شده این هیات نماینده بخش‌هایی مانند فناوری آب و کشاورزی، امنیت سایبری، مهندسی، امور مالی، مراقبت‌های بهداشتی و سایر بخش‌ها است.

در واقع رژیم اسرائیل به دنبال افزایش وزن خود در منطقه است و در حال حاضر توانمندی های اقتصادی و فناورانه را به عنوان ابزار «قدرت نرم» برای ایجاد روابط با کشورهای سکولار منطقه با جمعیت غالب مسلمان غیرعرب قرار داده است. به عنوان مثال در زمینه کشاورزی و پزشکی چنین پروژه هایی توسط مرکز همکاری های بین المللی (Mashav) در وزارت امور خارجه اسرائیل پیگیری می‌شود تا این رژیم بتواند جاپایی برای خود در بازی قدرت‌ها در آسیای مرکزی باز کند.

این را نیز باید در نظر داشت که رژیم صهیونیستی علی رغم خسارت‌ها در طول دو سال جنگ غزه، اما همچنان یکی از مراکز پیشرو از نظر فناوری‌های پیشرفته بویژه در حوزه آی.تی به حساب می‌آید. براساس گزارش دویچه وله، سرانه استارت آپ ها در اسرائیل بالاترین میزان در منطقه است و بیش از ۱۰ درصد از تولید ناخالص داخلی اسرائیل محصولات با فناوری پیشرفته است. صهیونیست‌ها مدت هاست که در تلاش برای شناساندن خود به عنوان مرکز فناوری و آی.تی در منطقه هستند و در این راستا، صهیونیست‌ها فرصت کافی برای دستیابی به نتایج مطلوب در آسیای مرکزی بر اساس بازار بزرگ آسیای مرکزی در حوزه آی.تی را دارد.

اهداف امنیتی

قرار است وزیر امور خارجه رژیم صهیونیستی در جریان سفر خود با روسای جمهور آذربایجان و قزاقستان دیدار و گفت‌و‌گو کند.در یک دهه اخیر یکی از سیاست‌های رژیم صهیونیستی حضور در محیط پیرامونی ایران به ویژه اقلیم کردستان، بحرین، امارات و جمهوری آذربایجان بوده تا از این طریق بتواند معادله امنیتی جدیدی علیه تهران ایجاد کند و در حال حاضر نیز تحرکات تل آویو در جمهوری آذربایجان و قزاقستان در همین چارچوب قابل ارزیابی است.

این را نیز باید در نظر داشت که کشورهای آسیای مرکزی از نظر جایگاه بین‌المللی و منطقه‌ای دارای وزن قابل توجهی هستند و این کشورها به همراه کشورهای غرب آسیا عضو سازمان همکاری اسلامی هستند. تل آویو از همان ابتدا با توجه به اختلاف‌های خود با تعدادی از کشورهای عربی و ایران، همواره نسبت به گسترش روابط با همه کشورهای دارای جمعیت مسلمان غیرعرب، احساس نیاز داشته است و بخشی از تلاش تل آویو برای نفوذ در کشورهای آسیای مرکزی که منطقه‌ای مسلمان نشین به شمار می‌رود، ممکن است با همین هدف صورت گرفته باشد.

در حال حاضر  قزاقستان و ازبکستان تنها کشورهای آسیای مرکزی هستند که در اسرائیل سفارتخانه دارند. در واقع آستانه و تاشکند بیش از مسئله فلسطین، نگران قدرت گیری احزاب اسلامی در جوامع خود هستند و از این منظر نزدیکی به تل آویو را با هدف مقابله با تحرکات گروه‌های اسلامی دنبال می‌کنند. جمهوری آذربایجان نیز به عنوان کشوری از منطقه قفقاز طی چند سال گذشته روابط خود را با تل آویو گسترش داده است. علیرغم این واقعیت که ساختار سیاسی همه این کشورها سکولار است و اسلام در ساختار سیاسی آنها جایگاهی ندارد اما اسرائیل این کشورها را به عنوان کشورهای محور میانه‌رو اسلامی طبقه‌بندی می‌کند و روابط خود را با این کشورها گسترش داده است.

از سوی دیگر باید در نظر داشت که برای تل آویو نزدیک شدن به کشورهای آسیای مرکزی نه تنها به معنای فشار بر ایران از طریق محیط پیرامونی است، بلکه به معنای افزایش آرا در سازمان ملل است. نخست وزیر رژیم صهیونیستی نیز دو سال پیش در سفر خود به قزاقستان، خواستار کمک به اسرائیل برای عضویت در شورای امنیت سازمان ملل شده بود. این نشان دهنده رویکرد تل آویو برای جلب حمایت و آرای بیشتر از میان کشورهای آسیای مرکزی است و در سفر اخیر وزیرخارجه رژیم صهیونیستی به قزاقستان نیز این موضوع به احتمال زیادی پیگیری خواهد شد.