نشست انگلیس درباره غزه؛ بازسازی یا ژست سیاسی؟

به گزارش نگاه نو، نشست سه‌روزه ویلتون‌پارک از بعدازظهر امروز (دوشنبه ۲۱ مهرماه ۱۴۰۴) در مرکز دیپلماتیک وابسته به وزارت خارجه انگلیس در منطقه وست‌ساسکس آغاز می‌شود. این نشست با محور بررسی «نقشه‌راه بازسازی و آینده حکمرانی در نوار غزه» برگزار و به گفته منابع دولتی، با حضور نمایندگانی از تشکیلات خودگردان فلسطین، اردن، مصر، آلمان، ایتالیا، اتحادیه اروپا، بانک جهانی و بانک اروپایی بازسازی و توسعه تشکیل خواهد شد. این گفت‌وگوها پشت درهای بسته و بدون حضور رسانه‌ها انجام می‌شود.

نشست ویلتون‌پارک در ادامه تلاش‌های اخیر اروپا برای بازتعریف نقش خود در بحران غزه ارزیابی می‌شود. هفته پیش فرانسه میزبان نشستی مشابه در پاریس با محوریت هماهنگی کمک‌های بشردوستانه و آتش‌بس بود؛ جلسه‌ای که به باور ناظران سیاسی خروجی عملی چندانی نداشت. اکنون لندن با میزبانی دور جدید گفت‌وگوها می‌کوشد چوب امدادی ابتکار بازسازی غزه را از پاریس تحویل گیرد و با نمایش چهره‌ای فعال‌تر در روند پساجنگ، جایگاه سیاسی خود را در تحولات آینده منطقه بازیابد.

وزارت خارجه انگلیس در آستانه برگزاری نشست، از بسته‌ای به ارزش ۲۰ میلیون پوند برای حمایت فوری از پروژه‌های آب، بهداشت و بازسازی اولیه در غزه خبر داد. گفته می‌شود که این کمک‌ها از طریق نهادهایی مانند یونیسف، برنامه جهانی غذا و شورای نروژی پناهندگان هزینه خواهد شد. دفتر نخست‌وزیرانگلیس نیز ادعا کرده که این اقدام بخشی از تعهد لندن برای ایفای «نقش رهبری» در مرحله بازسازی و تقویت ساختارهای غیرنظامی در غزه است.

با این حال، ناظران سیاسی معتقدند که طرح لندن هنوز چارچوب روشنی ندارد و به‌ویژه درباره نقش گروه‌های فلسطینی در فرآیند بازسازی ابهامات جدی وجود دارد. برخی تحلیل‌های منتشرشده از جمله در تارنمای اندیشکده هلندی «کلینگندیل» تأکید دارند که تجربه‌های پیشین نشان داده است اجرای طرح‌های صرفاً عمرانی یا از بالا به پایین، بدون مشارکت نیروهای محلی و تقویت نهادهای اجتماعی و اقتصادی مستقل، معمولاً به تکرار چرخه وابستگی و ناکامی در بازسازی پایدار منجر می‌شود. نشریه «نیچر» هم در گزارشی تاکید کرده است که مهندسان و دانشگاهیان فلسطینی باید در طراحی و نظارت بر بازسازی مشارکت واقعی داشته باشند و نادیده گرفتن آن‌ها به معنای بی‌اعتبار شدن فرآیند بازسازی است.

در سطح داخلی، برخی ناظران و رسانه‌های انگلیسی از جمله روزنامه «تایمز» و «تلگراف» با تردید به ادعای لندن درباره نقش محوری در بازسازی غزه نگاه کرده‌اند و آن را بیشتر نمایشی برای بازگرداندن نفوذ از دست‌رفته انگلیس در خاورمیانه دانسته‌اند. این رسانه‌ها نوشته‌اند که دولت کی‌یر استارمر در حالی وعده «رهبری در بازسازی غزه» را می‌دهد که هنوز درباره جزئیات مشارکت مالی و چارچوب سیاسی با متحدان خود به توافق نرسیده است.

از سوی دیگر، گروه‌های فلسطینی و فعالان مدنی در اروپا نسبت به کنار گذاشتن جنبش مقاومت فلسطین از روند بازسازی هشدار داده‌اند. فعالان حامی فلسطین در لندن، در تظاهرات اخیر خود تأکید کردند که هرگونه بازسازی بدون درنظر گرفتن نمایندگان واقعی مردم غزه، غیرمشروع و کوتاه‌مدت خواهد بود. آنان از دولت انگلیس خواسته‌اند به جای «بازسازی از بیرون»، بر توان داخلی و نیازهای واقعی مردم غزهتمرکز کند.

در مجموع ارزیابی‌ها بر این پایه استوار است که ابتکار لندن بیش از آنکه راهی برای بازسازی فیزیکی غزه باشد، تلاشی برای ترمیم اعتبار سیاسی غرب و بازسازی پرستیژ دیپلماتیک انگلیس در خاورمیانه است. انگلیس در تلاش است با طرح‌هایی از جنس «بازسازی» و «حکمرانی خوب»، چهره خود را در برابر افکار عمومی ترمیم کند، اما واقعیت آن است که بدون حضور نمایندگان واقعی مردم فلسطین و تعریف روشن از سازوکارهای مالی، هیچ طرحی برای بازسازی غزه به نتیجه نخواهد رسید. از همین رو بسیاری از ناظران بر این باورند که نشست ویلتون‌پارک، هرچند از نظر نمادین برای لندن اهمیت دارد، در عمل بیش از آنکه نقطه آغاز بازسازی غزه باشد، نمایشی سیاسی برای بازسازی اعتبار ازدست‌رفته اروپا در خاورمیانه است.