گفت و گوهای ایران و عربستان در چه مرحله ای است؟

نگاه نو : مهدی عزیزی : رسانه های غربی و صهیونیستی با این حال تلاش دارند این مذاکرات را بی ثمر نشان داده و عنوان کنند که امکان شکل گیری دوباره روابط تهران و ریاض وجود ندارد. از سوی دیگر رسانه های عرب منطقه نیز تلاش دارند با در پیش گرفتن خط رسانه ای حمایت از عربستان ، زمینه برای امتیازگیری ریاض در این مذاکرات را فراهم سازند. با این حال تاکنون این اطلاعات به دست آمده است که  گفت و گوهای ایران و عربستان از مدتها پیش شکل گرفته بود و به عنوان نمونه، شهید قاسم سلیمانی در شب شهادت خود حامل نامه ای جهت شکل گیری این مذاکرات در بغداد بوده است. یعنی این ماجرا مربوط به حداقل دو سال پیش و نه چند هفته و چند ماه اخیر بوده است.

مسئولان عراقی اولین افرادی بودند که از شکل گیری این گفت و گوها خبر دادند و بیان کردند تلاش دارند به عنوان میانجی در این میان، شرایط برای مذاکرات مثبت را هموار سازند. اخیرا نیز مصطفی الکاظمی ، نخست وزیر عراق در مصاحبه ای گفته است : « عراق دارای منافع مستقیمی در حصول تفاهم بین کشورهای منطقه و دستیابی به ثبات منطقه ای دارد. از آنجا که ما روابط خوبی با هر دو طرف و نیز با طرف‌های مختلف منطقه‌ای و بین المللی داریم، توانستیم فضای گفت‌وگوی مثبتی را در خاک عراق ایجاد کنیم که بخش زیادی از آن علنی نشده است.»

وبگاه «روسیا الیوم» نیز به نقل از یک منبع آگاه عراقی نوشت که «مصطفی الکاظمی» نخست وزیر عراق، معاون مشاور امنیت ملی ایران و رئیس دستگاه اطلاعات عربستان سعودی در دور پنجم این مذاکرات که چند ساعت طول کشید، حضور داشتند و تهران و ریاض درباره پایان مذاکرات امنیتی و انتقال به مذاکرات دیپلماتیک توافق کردند.

منبع آگاه دیگری در گفت و گو با روسیا الیوم گفته است : انتظار می‌رود دور ششم دیدار بین دو طرف ایرانی و سعودی در عراق برگزار شود و نشست اخیر نیز مثبت بود و درباره مجموعه‌ای از موارد مربوط به آرام‌سازی بین تهران و ریاض توافق شد.

اما به نظر میرسد روند مثبت مذاکرات در عین حال با چالش هایی نیز رو به رو بوده است . چندی پیش مدیر اندیشکده سعودی «الخلیج» که ارتباطات نزدیکی با خاندان سعودی نیز دارد گفته بود طرف ایرانی و سعودی هنوز هم مشکلات زیادی در خصوص اینکه مذاکرات باید چه اهدافی را دنبال کند، دارند.

او در گفت و گ با المانیتور گفته است در شرایطی که ایران خواهان برقراری سریعتر ارتباطات بین دو کشور و عادی سازی روابط بوده است، طرف سعودی اصرار داشته است تا در مورد مسایل امنیتی در منطقه و به خصوص برناممه های پهپادی، موشکی و هسته ای ایران مذاکره کند. ایران نیز در پاسخ گفته است اگر مسایل امنیتی مد نظرتان است، باید از جنگ یمن شروع کنید. او در این مصاحبه گفت که بر همین اساس به نظر می رسد دو طرف همچنان چالشهای زیادی در ادامه راه خواهند داشت.

مصطفی الکاظمی با این حال بر این عقیده است که «ان شاءالله به زودی تفاهم حاصل می‌شود و پیشرفت واقعی و گسترده‌ای در روابط بین همه کشور‌های منطقه به پشتوانه اعتقاد راسخ و نیت‌های درست برای آینده منطقه به دست می‌آید.»

با نگاهی به مهمترین چالشهای بین ایران و عربستان سعودی به نظر می رسد با توجه به شرایط موجود در دنیا به دلیل جنگ اوکراین، نتیجه نهایی این گفت و گوها همچنان در هاله ای از ابهام باشد. سعودی ها بر این عقیده هستند که ایران تلاش دارد بعد از رسیدن به توافق با آمریکا و از سر گیری دوباره اجرایی شدن برجام، به حل و فصل اختلافات خود با کشورهای همسایه بپردازد که تحریم ها به عنوان نقطه ضعف ایران برداشت نشود . در سوی دیگر ایران معتقد است تمایل سعودیها به روسیه و پشت کردن آنها و متحدینشان در منطقه، به آمریکا در ماجرای جنگ اوکراین نشان داده که سعودی ها نیز بر این باورند دوران حضور آمریکا در منطقه و نفوذ او رو به پایان است و حالا باید قدرتهای منطقه ای با نگاهی دقیق تر به تحولات جدید، روابط خود را دوباره شکل دهند.