محدودیت راهبردی چین در خاورمیانه/ راهبرد آینده پکن در منطقه چیست؟

به گزارش نگاه نو، رویترز نوشت: بیش از یک سال پیش، چین میزبان بشار اسد و همسرش در دیداری ۶ روزه بود. در آن زمان پکن میزبان بازی‌های آسیایی بود و شی جین پینگ رئیس‌جمهوری چین به این زوج قول داد که از حکومت اسد در برابر مخالفت یا مداخله‌های خارجی حمایت و در بازسازی سوریه ورود کند.

تحلیلگران حالا مدعی هستند که پایان ناگهانی حاکمیت اسد که شی از وی به صراحت حمایت کرده بود، ضربه‌ای به جاه‌طلبی‌های دیپلماتیک چین در خاورمیانه بوده و حاکی از محدودیت‌های راهبردی آن در منطقه است.

جاناتان فولتون از اعضای ارشد اندیشکده آمریکایی «شورای آتلانتیک» در این زمینه به رویترز گفت: « در مورد توان چین برای شکل‌دهی نتایج سیاسی در منطقه اغراق بسیاری وجود دارد». «فروپاشی حکومت اسد باعث کاهش نفوذ ایران و روسیه در جهان عرب به عنوان دو پشتیبان اصلی وی شد و ضربه‌ای به جاه‌طلبی‌های جهانی چین وارد کرد».

این کارشناس در ادامه ادعاهایش گفت: «بسیاری از کارهایی که (چین) در سطح بین‌المللی انجام می‌دهد، بر مبنای حمایت از آن کشورها استوار است و حالا ناتوانی در حمایت از بزرگترین شریک در خاورمیانه، گویای میزان توانایی پکن برای انجام کارهایی فرامنطقه ای است».

فن هونگدا محقق امور خاورمیانه در دانشگاه مطالعات بین‌المللی شانگهای در این خصوص به رویترز گفت: سقوط ناگهانی اسد سناریویی نیست که پکن در جستجوی آن بود. ترجیح چین، خاورمیانه با ثبات‌تر و مستقل‌تر است، زیرا هرج و مرج یا جهت گیری به سمت آمریکا، با منافع چین در منطقه همسویی ندارد».

این خبرگزاری یادآور شد که وزارت امورخارجه چین نیز تاکنون واکنش چندانی به وضعیت کنونی سوریه نشان نداده و تنها بر امنیت اتباع چینی تمرکز کرده و خواستار راه حل سیاسی برای بازگرداندن ثبات در سوریه در اسرع وقت شده است.

از سوی دیگر، کارشناسان و دیپلمات های چینی می گویند که پکن برای به رسمیت شناختن دولت جدید در دمشق منتظر می ماند. به عقیده آنها، این کشور میتواند از تخصص و توان مالی خود برای حمایت از بازسازی استفاده کند، اما از آنجاکه چین در سال های اخیر به دنبال به حداقل رساندن خطرات مالی در خارج از کشور بوده، این تعهدات احتمالا محدود خواهد بود.

رویترز یادآور شده است که سوریه در سال ۲۰۲۲ به طرح «کمربند و جاده» چین پیوست، اما از آن زمان تاکنون به دلیل تحریم‌ها، هیچ سرمایه‌گذاری قابل توجهی از سوی شرکت‌های چینی صورت نگرفته است.

بیل فیگوروا استادیار «دانشگاه گرونینگن» هلند و کارشناس روابط چین و خاورمیانه مدعی شد: چین واقعا نمی‌تواند به‌عنوان یک شریک اقتصادی، نیروی دیپلماتیک یا نظامی در منطقه جایگزین غرب شود.

وی افزود: چین در سال ۲۰۲۴ نسبت به چین در سال ۲۰۱۳- ۲۰۱۴ میلادی که طرح کمربند و جاده را راه اندازی کرد، پول کمتری دارد. مشخص است که دولت پکن در حال انجام یک ارزیابی مجدد با هدف سرمایه گذاری امن تر و کاهش خطرات است.