پوست اندازی جریان صدر/ تلاش برای بازگشت به عرصه سیاسی عراق با تغییر آدرس 

به گزارش نگاه نو، مقتدی صدر با وجود اشتراکات بسیاری که با سایر گروه‌ها و احزاب شیعی در عراق همچون مخالفت با اشغالگری نظامیان آمریکا و دفاع از پرونده فلسطین دارد اما در زمینه سیاست داخلی عراق و رابطه با همسایگان به ویژه ایران و عربستان با برخی از شیعیان و جریان مقاومت دارای اختلاف نظر است.

صدر با آنکه اکثریت آراء در انتخابات پارلمانی عراق را به دست آورد اما در همان زمان اعلام کرد که از عرصه سیاست خداحافظی می‌کند و از ۷۳ عضو فراکسیون صدر در مجلس خواست تا استعفا دهند و همین موضوع مدت‌ها به تاخیر در تشکیل دولت انجامید.

مقتدی صدر رهبر جریان صدر در تازه‌ترین چرخش و تغییر سیاست، نام جنبش خود را از جریان صدر به جریان ملی شیعه تغییر داد.

اگرچه تصمیمات ناگهانی، بخش جدایی ناپذیر از رویکرد و رفتار سیاسی مقتدی صدر به شمار می‌رود و پیشتر نیز در فرایند سیاسی و میدانی عراق تاثیرگذار بود اما با توجه به شرایط عراق، این تغییر نام نمی‌تواند محتوای سیاسی فرایند سیاسی عراق را تحت تاثیر خود قرار دهد.

فصل اول داستان مقتدی صدر بعد از اشغال عراق در سال ۲۰۰۳ توسط نیروهای آمریکایی و مقاومت مسلحانه وی در برابر این نیروها شروع شد.

دیری نگذشت که مصالحه ای سه جانبه بین او، آمریکا و دولت وقت عراق صورت گرفت.

فصل دوم داستان مقتدی صدر از اوت ۲۰۱۵ شروع شد. او توانست ۱۰۰ هزار عراقی را در اعتراض به سیاست های حیدر العبادی، نخست وزیر قانونی عراق در میدان التحریر بغداد جمع کند.

این حرکت نمادین به معنای بازگشت و بازیگری مجدد او در صحنه سیاسی عراق بود. هرچند مقتدی صدر وامدار خانواده مشهور خود از جمله پدر شهیدش آیت الله محمد صادق صدر (۱۹۹۹) و بستگان پدری شهیدش مانند آیت الله محمدباقر صدر(۱۹۸۰) و سایر خانواده صدر است؛ ولی محرک رفتاری او بر خلاف این بزرگان، شور، احساس و ماجراجویی است که بعضا متناقض و دمدمی مزاج گونه است.

صدر در فوریه ۲۰۱۴ با صدور بیانیه ای، خبر کناره گیری خود از فعالیت های سیاسی را به طور رسمی اعلام کرد و خبر داد که تمام دفاتر کاری وی به جز آنهایی که به امور خیریه اختصاص دارند، بسته خواهند شد. اما دیری نگذشت که او با تشکیل «گردان های صلح»، به فعالیت نظامی مانند نگهبانی از عتبات عالیات و جنگ علیه داعش روی آورد.

در ۳۰ آوریل ۲۰۱۶، او ضمن یک سخنرانی تحریک آمیز، طرفدارانش را تشویق به حمله و خرابکاری پارلمان عراق کرد.

در ۱۸ مارس ۲۰۱۶، او و طرفدارانش در بیرون منطقه سبز بغداد که مقر سازمان های مهم دولتی و سفارتخانه های خارجی است تحصن کردند.

تا این لحظه، غیر از مردم کوچه و بازار، هیچ نخبه عراقی با وجاهت ملی و مذهبی از مقتدی صدر حمایت نکرده است.

صدری ها، از آغاز ظهور خود در  عرصه سیاسی عراق همواره کانون چالش‌های زیادی بودند که در بیشتر موارد به تاخیر در ثبات سیاسی و فرایند تشکیل و تثبیت دولت انجامیده است.

مقتدی صدر، کاملاً غیر قابل پیش‌بینی و برخلاف انتظارات رفتار می‌کند. به گونه‌ای که نمی‌توان در رویدادهای سیاسی عراق به عنوان یک مولفه قابل اعتماد روی آن حساب کرد.

بخش مهمی از این رویکرد به ذات و ویژگی‌های شخصیتی مقتدی صدر باز می‌گردد.

همین موضوع درباره طرفداران او نیز صدق می‌کند به گونه‌ای که می‌توان گفت طرفداران صدر هم دارای تشتت آراء و اختلاف در محتوا و اسلوب مبارزه و نیز چگونگی مشارکت در فضای سیاسی عراق هستند.

در برخی موارد نیز دقیقاً برعکس  خواسته‌های صدر حرکت می‌کنند و همین امر باعث شد تا در چند مورد برخی از رهبران آن مورد توبیخ و اخراج قرار گیرند.

جریان صدر بارها، به عنوان یک اهرم فشار از سوی برخی جریان‌های سیاسی داخل و بیرون عراق برای ایجاد اختلاف در بیت شیعی مورد سوء استفاده قرار گرفته است.

به نظر می‌رسد بیش از آنکه جریان صدر به شیعه یا ثبات سیاسی عراق کمک کرده باشد، بیشتر به عنوان یک مولفه برای تاخیر در فرایند استقرار دولت‌ها، بر هم زدن متغیرات و اهرم فشار علیه دولت‌ها و در برخی موارد علیه انسجام مقاومت عراق، مور بهره برداری قرار گرفت.

بیشتر طرفداران صدر را به اصطلاح افراد کف خیابان عراق تشکیل می‌دهند که تقریباً قشر نخبگان سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آن اندک است. شاید به همین دلیل است که در رویدادهای میدانی مانند اعتراضات یا حمله به پارلمان عراق و یا بستن منطقه الخضراء پای کار هستند.

صدر در اعتراضات تشرین یا همان اعتراضاتی که به اعتراض اکتبر یا جوکری‌ها معروف شد هیچ واکنشی نشان نداد و حتی برخی از افراد نزدیک به وی در این تظاهرات و اعتراضات نقش اساسی داشتند.